Uncategorized

Xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng trong dạy học hóa học nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trung học phổ thông – Vũ Thị Thu Hoài – Tài liệu, Luận văn

Tài liệu Xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng trong dạy học hóa học nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trung học phổ thông – Vũ Thị Thu Hoài: JOURNAL OF SCIENCE OF HNUE DOI: 10.18173/2354-1075.2016-0052
Educational Sci., 2016, Vol. 61, No. 6, pp. 87-93
This paper is available online at
XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP LIÊN MÔN VÀ ÁP DỤNG TRONG DẠY HỌC
HÓA HỌC NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO
THỰC TIỄN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Vũ Thị Thu Hoài, Phạm Thị Kim Giang
Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội
Tóm tắt. Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn là một trong những năng lực quan
trọng mà giáo viên cần hình thành và phát triển cho học sinh nhằm đáp ứng mục tiêu phát
triển toàn diện con người Việt Nam, hướng tới công dân toàn cầu. Đáp ứng nhu cầu đổi
mới phương pháp dạy học thì quan điểm dạy học tích hợp đã được nhiều nước trên thế giới
vận dụng để xác định nội dung dạy học và phát triển chương trình nhà trường. Bài viết giới
thiệu quy trình xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng các quy trình xây dựng nội
dung, lập các kế hoạch dạy học và tổ chức dạy học các chủ đề. Kết quả ban…

pdf

7 trang

|

Chia sẻ: quangot475

| Lượt xem: 225

| Lượt tải: 0

download

Bạn đang xem nội dung tài liệu Xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng trong dạy học hóa học nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trung học phổ thông – Vũ Thị Thu Hoài, để tải tài liệu về máy bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

JOURNAL OF SCIENCE OF HNUE DOI: 10.18173/2354-1075.2016-0052
Educational Sci., 2016, Vol. 61, No. 6, pp. 87-93
This paper is available online at
XÂY DỰNG CHỦ ĐỀ TÍCH HỢP LIÊN MÔN VÀ ÁP DỤNG TRONG DẠY HỌC
HÓA HỌC NHẰM PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC VẬN DỤNG KIẾN THỨC VÀO
THỰC TIỄN CHO HỌC SINH TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
Vũ Thị Thu Hoài, Phạm Thị Kim Giang
Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội
Tóm tắt. Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn là một trong những năng lực quan
trọng mà giáo viên cần hình thành và phát triển cho học sinh nhằm đáp ứng mục tiêu phát
triển toàn diện con người Việt Nam, hướng tới công dân toàn cầu. Đáp ứng nhu cầu đổi
mới phương pháp dạy học thì quan điểm dạy học tích hợp đã được nhiều nước trên thế giới
vận dụng để xác định nội dung dạy học và phát triển chương trình nhà trường. Bài viết giới
thiệu quy trình xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng các quy trình xây dựng nội
dung, lập các kế hoạch dạy học và tổ chức dạy học các chủ đề. Kết quả ban đầu cho thấy
sử dụng các chủ đề tích hợp liên môn có vai trò quan trọng trong việc phát triển năng lực
vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho học sinh trong dạy học Hóa học ở trường phổ thông.
Từ khóa: Dạy học tích hợp, năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn.
1. Mở đầu
Thực hiện Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo, Nghị quyết số 88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương
trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông, một trong những nhiệm vụ cấp bách hiện nay của ngành
giáo dục là chuyển đổi từ nền giáo dục định hướng nội dung sang giáo dục định hướng phát triển
năng lực (NL) của người học. Với môn Hóa học trung học phổ thông (THPT), ngoài những NL
chung thì các NL cốt lõi, chuyên biệt cần phát triển cho HS bao gồm: NL sử dụng ngôn ngữ hóa
học; NL thực hành hóa học, NL giải quyết vấn đề thông qua môn hóa học; NL tính toán và NL vận
dụng kiến thức hóa học vào cuộc sống [7].
Dạy học tích hợp (DHTH) đã được nhiều nhà nghiên cứu lí luận dạy học trên thế giới quan
tâm ngay từ những năm cuối thế kỉ XX. Các nhà giáo dục đã chỉ ra những bất cập của chương trình
giáo dục theo từng môn học riêng biệt và khẳng định vai trò của chương trình tích hợp là phương
tiện hữu ích để gắn kết kiến thức thành khối thống nhất, đồng thời sử dụng các thao tác tư duy theo
cấp bậc để giải quyết vấn đề, nâng cao kết quả học tập và hình thành NL của học sinh. [2, 11],. . .
Ở Việt Nam, đã có những công trình nghiên cứu và vận dụng DHTH trong dạy học các môn
khoa học tự nhiên từ cấp tiểu học đến các cấp học cao hơn. Các tác giả đã bước đầu nghiên cứu,
đề xuất những nguyên tắc của dạy học tích hợp liên môn cũng như việc xây dựng và lựa chọn chủ
đề dạy học [12]; những cách xây dựng chủ đề tích hợp xuất phát từ một vấn đề thực tiễn theo quan
Ngày nhận bài: 10/2/2016. Ngày nhận đăng: 10/7/2016.
Liên hệ: Vũ Thị Thu Hoài, e-mail: hoaivtt@vnu.edu.vn
87
Vũ Thị Thu Hoài, Phạm Thị Kim Giang
điểm “liên môn” [3], hình thành NL DHTH cho sinh viên ngành Sư phạm Hóa học [10],. . . . Các
nghiên cứu đã khẳng định vai trò của DHTH trong việc hình thành, phát triển NL của người học
và tính khả thi của việc vận dụng DHTH các môn khoa học tự nhiên. Tuy nhiên, việc tổ chức dạy
học tích hợp mới dừng lại chủ yếu ở cấp độ lồng ghép thông qua các ứng dụng của kiến thức môn
học [13].
Vì thế, việc xây dựng các chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng trong dạy học hóa học
(DHHH) đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển NL vận dụng kiến thức HH
vào thực tiễn cho HS. Bài viết giới thiệu quy trình xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng
các quy trình xây dựng nội dung, lập các kế hoạch dạy học và thực nghiệm tổ chức dạy học các
chủ đề tích hợp trong DHHH ở trường THPT nhằm phát triển NL vận dụng kiến thức HH vào cuộc
sống cho HS.
2. Nội dung
2.1. Năng lực và năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn
Khái niệm năng lực
Theo Bernd Meier, Nguyễn Văn Cường: “Năng lực là khả năng thực hiện có trách nhiệm và
hiệu quả các hành động, giải quyết các nhiệm vụ, vấn đề trong các tình huống thay đổi thuộc các
lĩnh vực nghề nghiệp, xã hội hay cá nhân trên cơ sở hiểu biết, kĩ năng, kĩ xảo và kinh nghiệm cũng
như sẵn sàng hành động” [1, tr. 68].
Theo dự thảo “Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể”: “Năng lực là khả năng thực hiện
thành công hoạt động trong một bối cảnh nhất định nhờ sự huy động tổng hợp các kiến thức, kĩ
năng và các thuộc tính cá nhân khác như hứng thú, niềm tin, ý chí,… Năng lực của cá nhân được
đánh giá qua phương thức và kết quả hoạt động của cá nhân đó khi giải quyết các vấn đề của cuộc
sống” [4, tr. 15]. Năng lực cũng hàm chứa trong nó tính sẵn sàng hành động, động cơ, ý chí và
trách nhiệm xã hội để có thể sử dụng một cách thành công và có trách nhiệm các giải pháp,. . . trong
những tình huống thay đổi.
Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn
Từ khái niệm về năng lực, chúng tôi cho rằng “Năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào
thực tiễn là khả năng chủ thể vận dụng tổng hợp những kiến thức, kinh nghiệm, kĩ năng, thái độ
và hứng thú,… để giải quyết có hiệu quả các vấn đề của thực tiễn có liên quan đến hóa học.”
Theo [7], năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn của HS THPT được mô tả gồm
các năng lực thành phần như sau:
– Năng lực hệ thống hóa kiến thức.
– Năng lực phân tích, tổng hợp các kiến thức hóa học vận dụng vào cuộc sống thực tiễn.
– Năng lực phát hiện các nội dung kiến thức hóa học được ứng dụng trong các vấn đề, các
lĩnh vực khác nhau.
– Năng lực phát hiện các vấn đề trong thực tiễn và sử dụng kiến thức hóa học để giải thích.
– Năng lực độc lập sáng tạo trong việc xử lí các vấn đề thực tiễn.
2.2. Dạy học tích hợp
Dạy học tích hợp là định hướng dạy học giúp HS phát triển khả năng huy động tổng hợp
kiến thức, kĩ năng, … thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau để giải quyết có hiệu quả các vấn đề trong
học tập và trong cuộc sống, được thực hiện ngay trong quá trình lĩnh hội tri thức và rèn luyện kĩ
năng; phát triển được những năng lực cần thiết, nhất là năng lực giải quyết vấn đề [4].
88
Xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng trong dạy học Hóa học nhằm phát triển…
Có nhiều quan điểm khác nhau về các mức độ DHTH, theo [6], DHTH ở mức độ thấp là
lồng ghép, liên hệ những nội dung giảng dạy có liên quan vào quá trình dạy học một môn học. Ở
mức độ cao hơn là DHTH liên môn: Xử lí các nội dung kiến thức trong mối liên quan với nhau,
bảo đảm cho HS vận dụng tổng hợp kiến thức để giải quyết các vấn đề trong học tập, trong cuộc
sống, đồng thời tránh việc HS phải học lại nhiều lần cùng một nội dung kiến thức ở các môn học
khác nhau. Ở mức độ cao nhất là DHTH xuyên môn: Các môn học hòa trộn vào nhau thành một
chỉnh thể thống nhất có logic khoa học.
Trên thế giới và ở Việt Nam hiện nay, DHTH đã trở thành một khuynh hướng tất yếu trong
dạy học hiện đại nhằm phát triển năng lực HS.
2.3. Quy trình xây dựng nội dung các chủ đề tích hợp liên môn
Bước 1: Phân tích chương trình, sách giáo khoa để tìm ra các nội dung dạy học gần giống
nhau có gắn kết chặt chẽ tự nhiên với nhau trong các môn học của chương trình hiện hành; những
nội dung liên quan đến vấn đề thời sự của địa phương, đất nước và có thể là những vấn đề nóng
đang được quan tâm của toàn cầu để xây dựng chủ đề/bài học tích hợp.
Bước 2: Xác định chủ đề tích hợp, bao gồm tên bài học và lĩnh vực thuộc môn học nào,
đóng góp của các môn đó vào nội dung chủ đề tích hợp sẽ xây dựng vàdự kiến thời gian thực hiện
chủ đề tích hợp trong DH.
Bước 3: Xác định mục tiêu của chủ đề tích hợp, bao gồm: kiến thức, kĩ năng, thái độ, định
hướng hình thành và phát triển những NL gì cho HS.
Bước 4: Xây dựng các nội dung chính trong chủ đề tích hợp liên môn, chú ý đến đặc điểm
tâm sinh lí và yếu tố vùng miền để xây dựng nội dung cho phù hợp.
Bước 5: Xây dựng các tiêu chí đánh giá (ĐG) nội dung những chủ đề tích hợp đã xây dựng
và tính hiệu quả của chúng trong việc hình thành, phát triển NL cho HS trong DH; đề xuất các cải
tiến cho phù hợp với thực tế.
Bước 6: Xây dựng bộ câu hỏi định hướng và các hướng dẫn về nguồn tài liệu bổ trợ, các
phương tiện kĩ thuật cho HS thực hiện nội dung các chủ đề tích hợp. Lựa chọn các phương pháp
DH để thực hiện kế hoạch DH các chủ đề tích hợp. Thử nghiệm trong DH và điều chỉnh cho phù
hợp với mục tiêu và các tiêu chí ĐG chủ đề tích hợp liên môn.
2.4. Ví dụ xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng trong DH hóa học
nhằm phát triển năng lực vận dụng kiến thức hóa học vào thực tiễn cho HS
Ví dụ: Chủ đề Lipit, chất béo và sức khỏe cộng đồng
Tên chủ đề: Lipit, chất béo và sức khỏe cộng đồng.
Địa chỉ tích hợp: Bài 4: Cacbohiđrat và Lipit – Sinh học 10; Bài 2: Lipit – Hóa học 12.
Thời gian thực hiện: 2 tiết, học kì 1, lớp 12.
Mục tiêu:
a) Về kiến thức:
Nêu được khái niệm lipit, chất béo. Phân biệt được thành phần của lipit đơn giản và lipit
phức tạp; Viết và giải thích được công thức cấu tạo chung của chất béo. Phân biệt được chất béo
rắn và chất béo lỏng về thành phần, tính chất vật lí, hóa học; Trình bày được phương pháp chuyển
hóa chất béo lỏng thành chất béo rắn: Chuyển dầu thực vật thành bơ; Trình bày được vai trò quan
trọng của chất béo đối với sự chuyển hóa các chất và tái tạo tế bào trong cơ thể con người; Nêu
được cấu tạo và chức năng của photpholipit, steroid, một số sắc tố và vitamin (là những dạng khác
89
Vũ Thị Thu Hoài, Phạm Thị Kim Giang
nhau của lipit) cấu thành nên màng sinh chất của tế bào người và động vật; Nêu được vai trò của
chất béo đối với sức khỏe con người; Trình bày được nguyên nhân gây nên các bệnh do dư thừa
mỡ (chất béo) trong cơ thể; Nêu được một số ứng dụng và vai trò của chất béo trong công nghiệp
thực phẩm và hóa mĩ phẩm.
b) Về kĩ năng: Xác định được chất béo dùng trong cuộc sống thường ngày tồn tại ở dạng
nào, giải thích được trạng thái tồn tại của chất béo và sự ôi thiu chất béo nếu để lâu trong không
khí; Phân biệt được dầu ăn và dầu mỡ bôi trơn máy dựa vào thành phần HH; Viết được các phương
trình HH minh họa tính chất HH của chất béo; Đọc được thành phần chất béo, lipit trên nhãn mác
của các thành phẩm có chứa lipit, chất béo.
c) Về thái độ: Biết cách sử dụng và bảo quản một số chất béo, các thức ăn có chứa lipit an
toàn, hiệu quả; Biết cách sử dụng chất béo trong chế biến thức ăn để đảm bảo an toàn thực phẩm
và sức khỏe con người.
Mục tiêu: Về định hướng phát triển NL
a) NL vận dụng kiến thức HH vào thực tiễn:
+ Phân biệt được chất béo lỏng, chất béo rắn, vai trò của chất béo, các loại lipit và một số
vitamin trong quá trình trao đổi chất của các tế bào trong cơ thể người và động vật.
+ Biết được nguyên nhân gây nên bệnh béo phì, xơ vữa động mạch và một số bệnh liên
quan đến cách sử dụng lipit, chất béo và một số loại vitamin của con người.
+ Tìm hiểu về bệnh béo phì và các bệnh lí khác có nguồn gốc từ việc sử dụng không hợp lí
lipit, chất béo;
+ Tác dụng của lipit, chất béo và những ảnh hưởng không mong muốn nếu sử dụng dư thừa
chất béo đến sức khỏe của con người.
+ HS giải thích, xử lí được các tình huống trong thực tế: Do thành phần, cấu tạo khác nhau
của các dạng lipit nên chúng có các chức năng khác nhau đối với sức khỏe con người.
+ Hiểu và sử dụng các chất béo và các chế phẩm từ chất béo, lipit như mỡ, bơ, sữa, các loại
vitamin,. . . đúng liều lượng để đảm bảo sức khỏe con người.
– NL giải quyết vấn đề: HS ý thức được tình huống học tập và giải quyết được các tình
huống trong học tập cũng như trong thực tiễn.
b) Một số các NL khác: NL tư duy sáng tạo, NL tự quản lí, NL sử dụng công nghệ thông tin
và truyền thông, NL hợp tác, NL giao tiếp, NL sử dụng ngôn ngữ HH và các thuật ngữ sinh học,
NL tính toán (tính khối lượng chất béo, chỉ số axit, chỉ số xà phòng hóa, lượng glixerol thu được
từ phản ứng thủy phân chất béo).
Tài liệu sử dụng
a) Tài liệu: SGK sinh học 10, SGK HH 12, các tài liệu tham khảo khác và nguồn tài liệu
trên internet,…
b) Bộ câu hỏi định hướng cho HS thực hiện nghiên cứu chủ đề
Câu hỏi 1: Lipit là những chất tồn tại trong cơ thể sống và đóng vai trò quan trọng duy trì
sự sống của chúng ta. Em hãy cho biết thành phần của lipit. Thế nào là lipit đơn giản và lipit phức
tạp?
Câu hỏi 2: Nêu điểm giống nhau và khác nhau về tính chất vật lí, tính chất HH của chất béo
lỏng (dầu thực vật) và chất béo rắn (mỡ động vật). Hãy cho biết vai trò của chất béo đối với sự trao
đổi chất trong cơ thể con người?
Câu hỏi 3: Trong chất béo, chỉ số axit và chỉ số xà phòng hóa được dùng để xác định thành
phần của chất béo. Em hãy cho biết chỉ số axit là gì? Chỉ số xà phòng hóa là gì? Hãy phân biệt hai
90
Xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng trong dạy học Hóa học nhằm phát triển…
chỉ số này?
Câu hỏi 4: Tại sao về mùa đông, mỡ ăn thường bị đông còn dầu ăn lại không bị đông?
Câu hỏi 5: Dầu hướng dương có hàm lượng các gốc oleat và gốc linoleat khoảng 85%, còn
lại là gốc stearat và panmitat. Dầu cacao có hàm lượng gốc stearat và panmitat khoảng 75%, còn
lại là gốc oleat và gốc linoleat. Hỏi dầu nào đông đặc ở nhiệt độ thấp hơn?
Câu hỏi 6: Khi để ở ngoài không khí một thời gian, dầu, mỡ ăn sẽ bị ôi thiu. Em hãy giải
thích hiện tượng và cho biết làm thế nào để hạn chế sự ôi thiu của dầu, mỡ.
Câu hỏi 7: Ống dẫn nước thải từ các chậu rửa bát thường hay bị tắc do dầu, mỡ nấu ăn dư
thừa bám vào. Người ta thường sử dụng các chất bột hoặc dung dịch có thành phần chứa xút để xử
lí hiện tượng đó. Em hãy giải thích cơ sở của việc làm trên.
Câu hỏi 8: Tại sao không nên tái sử dụng dầu, mỡ đã qua sử dụng ở nhiệt độ cao? Không
nên mua các thức ăn rán, quay bán sẵn (như bánh quẩy, bánh rán, gà quay,. . . ) khi thấy chảo dầu,
mỡ dùng cho việc chế biến không còn trong, đã được sử dụng nhiều lần và có màu đen cháy?
Câu hỏi 9: Chất béo gồm dầu, mỡ thuộc nhóm chất dinh dưỡng chính và có nhiều vai trò
cần thiết cho cơ thể. Tuy nhiên tỉ lệ sử dụng chất béo ở mỗi lứa tuổi lại có sự khác nhau. Theo
nhiều chuyên gia về dinh dưỡng, tỉ lệ cân đối giữa chất béo động vật với chất béo thực vật ở trẻ em
nên là 70% và 30%. Với người trưởng thành cũng nên ăn phối hợp cả dầu và mỡ nhưng nên ăn dầu
nhiều hơn và mỡ bớt đi, tỉ lệ nên là 50-60% là dầu thực vật và 40-50% là mỡ động vật. Với người
cao tuổi thì tỉ lệ mỡ động vật nên giảm nhiều hơn nữa (khoảng 30%). Tại sao mỗi ở mỗi lứa tuổi
lại nên sử dụng mỡ động vật và dầu thực vật với tỉ lệ khác nhau như vậy?
Câu hỏi 10: Theo kết quả báo cáo của Viện Thống kê và Đánh giá Sức khỏe thuộc Đại học
Washington ở Seattle công bố ngày 28/5/2014, gần 30% số dân toàn cầu bị thừa cân, béo phì. Dựa
trên số liệu thống kê của 188 nước từ năm 1980 đến 2013, nghiên cứu “Gánh nặng bệnh tật toàn
cầu” cho biết số người béo phì đã tăng từ 857 triệu người lên 2,1 tỉ người trong vòng 33 năm.
Em hãy cho biết bệnh béo phì là gì? Các nguyên nhân gây ra bệnh béo phì, những bệnh lí
khác sinh ra do béo phì và đề xuất các biện pháp phòng chống bệnh béo phì.
Câu hỏi 11: Bơ thực vật (margarine) là gì? Có nên sử dụng nhiều bơ thực vật trong bữa ăn
hàng ngày không?
Câu hỏi 12: Ngoài vai trò là thức ăn quan trọng của con người; cung cấp và dữ trữ năng
lượng, là nguyên liệu để tổng hợp một số chất cần thiết, vận chuyển và hấp thụ các chất hòa tan
trong cơ thể, chất béo còn có nhiều ứng dụng trong công nghiệp thực phẩm và hóa mĩ phẩm. Em
hãy cho biết tên một số chất béo có trong một số thực phẩm và hóa mĩ phẩm. Theo sự tìm hiểu của
em trong các tài liệu, em có khuyến cáo gì đối với mọi người khi sử dụng thực phẩm và mĩ phẩm
công nghiệp?
Đánh giá
ĐG NL vận dụng kiến thức HH vào thực tiễn của HS cũng như ĐG các NL khác thì không
thể lấy việc kiểm tra tái hiện kiến thức đã học làm trọng tâm mà phải chú trọng đến khả năng vận
dụng sáng tạo kiến thức trong những tình huống khác nhau.
ĐG NL vận dụng kiến thức HH vào thực tiễn của HS được thực hiện bằng một số phương
pháp: ĐG qua quan sát; ĐG qua hồ sơ học tập; Tự ĐG; ĐG đồng đẳng.
Như vậy, GV cần phải sử dụng đồng bộ các công cụ ĐG trên cùng với bài kiểm tra kiến
thức, kĩ năng của môn học trong việc ĐG NL vận dụng kiến thức HH vào thực tiễn của HS. Khi
xây dựng các công cụ ĐG cần xác định rõ mục tiêu, biểu hiện của NL vận dụng kiến thức HH vào
thực tiễn để từ đó xây dựng các tiêu chí một cách cụ thể, rõ ràng.
Chúng tôi sẽ xây dựng bộ tiêu chí ĐG NL vận dụng kiến thức HH vào thực tiễn cho HS sau
91
Vũ Thị Thu Hoài, Phạm Thị Kim Giang
khi dạy học các chủ đề tích hợp. Các kết quả ĐG sẽ được trình bày trong những bài viết tiếp theo.
Tổ chức DH chủ đề “Lipit, chất béo và sức khỏe cộng đồng”
Để thực hiện kế hoạch DH, chúng tôi sử dụng bộ câu hỏi định hướng (thiết kế trong các
phiếu học tập) kết hợp với các phương pháp và kĩ thuật DH tích cực: phát hiện và giải quyết vấn
đề, thảo luận nhóm, DH theo hợp đồng, theo dự án, theo góc, sử dụng công nghệ thông tin (mạng
internet),… Các thông tin liên quan đến nội dung của chủ đề được GV thiết kế các phiếu hỗ trợ
hoặc địa chỉ các đường link,. . .
Chúng tôi sử dụng phương pháp DH chủ yếu là theo dự án với thời gian thực hiện là 1 tuần
và thảo luận nhóm. HS được GV giới thiệu về chủ đề và giao nhiệm vụ cho các nhóm từ các tiết
học trước: tìm hiểu các nội dung về chủ đề và trả lời các câu hỏi trong các phiếu học tập ở nhà.
Ví dụ: Nhiệm vụ và bộ câu hỏi định hướng cho từng nhóm
Nhiệm vụ của mỗi nhóm
Nội dung công việc cần làm của mỗi nhóm
(Các nhóm làm theo bộ câu hỏi định hướng)
Nhóm 1: Tìm hiểu về vai trò của chất béo
trong cơ thể con người Câu hỏi 1, 2,3
Nhóm 2: Tìm hiểu về những tác hại của chất
béo đối với sức khỏe cộng đồng
Câu hỏi 9, 10
Nhóm 3: Tìm hiểu về các ứng dụng của chất
béo trong công nghiệp thực phẩm và mĩ phẩm
Câu hỏi 11,12
Nhóm 4: Tìm hiểu về cách sử dụng nguồn chất
béo an toàn, hiệu quả
Câu hỏi 6, 8
Các hoạt động DH được thực hiện 2 tiết trên lớp, bao gồm:
+ GV tổ chức cho HS thảo luận nhóm để xử lí các thông tin đã thu thập, hoàn chỉnh báo cáo
của nhóm.
+ HS của các nhóm báo cáo kết quả, trình bày sản phẩm của nhóm. Có thể sử dụng các hình
thức báo cáo đa dạng khác nhau như: thuyết trình, trình chiếu powerpoint, video, poster, tranh ảnh
sưu tầm,….
+ GV gợi ý các nhóm nhận xét, bổ sung cho các nhóm khác, đưa ra các tiêu chí đánh giá
trước lớp và cho HS tự đánh giá hoặc ĐG chéo giữa các nhóm. Giáo viên tổng kết, ĐG và đề xuất
các biện pháp thực hiện các dự án học tập một cách hiệu quả, phù hợp với thực tiễn.
3. Kết luận
Chúng tôi đã trình bày nghiên cứu của mình về quy trình xây dựng và tổ chức DH các chủ
đề tích hợp liên môn nhằm phát triển các NL cho HS, đặc biệt là NL vận dụng kiến thức HH vào
thực tiễn. Với quy trình xây dựng, chúng tôi đã áp dụng để xây dựng chủ đề, tổ chức DH các chủ
đề tích hợp liên môn và tiến hành thử nghiệm DH ở 2 trường: THPT Hàn Thuyên, TP. Bắc Ninh
và THPT Yên Phong 1, huyện Yên Phong, tỉnh Bắc Ninh. Kết quả ban đầu đã chứng minh tính khả
thi và hiệu quả của các đề xuất trong việc phát triển NL vận dụng kiến thức vào thực tiễn cho HS
trong DHHH ở trường THPT.
92
Xây dựng chủ đề tích hợp liên môn và áp dụng trong dạy học Hóa học nhằm phát triển…
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Bernd Meier, Nguyễn Văn Cường, 2014. Lí luận dạy học hiện đại – Cơ sở đổi mới mục tiêu,
nội dung và phương pháp dạy học. Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội.
[2] Beane, J. A., 1997. Curriculum intergration: Designing the core of democratic education.
New York: Columbia University, Teachers College Press.
[3] Nguyễn Văn Biên, 2015. Quy trình xây dựng chủ đề tích hợp về Khoa học tự nhiên. Tạp chí
Khoa học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, số 60(02), tr. 61 – 66.
[4] Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2015. Dự thảo “Chương trình giáo dục phổ thông tổng thể”.
[5] Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2013. Dự án Phát triển Giáo viên trung học phổ thông và Trung
cấp chuyên nghiệp. Tài liệu tập huấn thí điểm phát triển chương trình giáo dục nhà trường.
[6] Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2015. Dạy học tích hợp liên môn. Lĩnh vực: Khoa học tự nhiên. Tài
liệu tập huấn (lưu hành nội bộ).
[7] Bộ Giáo dục và đào tạo, 2014. Chương trình phát triển Giáo dục trung học. Tài liệu tập huấn
kiểm tra, đánh giá trong quá trình dạy học theo định hướng phát triên năng lực học sinh trong
trường THPT – Môn Hoá học. Hà Nội, tháng 6 năm 2014.
[8] Bộ Giáo dục và Đào tạo, 2014. Sinh học 10, Hóa học 12. Nxb Giáo dục.
[9] Trần Bá Hoành, 2012. Dạy học tích hợp.
[10] Vũ Thị Thu Hoài, 2015. Tích hợp giáo dục năng lực nghề nghiệp trong dạy học các chuyên
đề hóa học cơ bản cho sinh viên sư phạm. Tạp chí Khoa học Giáo dục, Viện Khoa học Giáo
dục Việt Nam, số 121.
[11] Soodak, L. C., Martin – Kniep, G.O., 1994. Authentic assessment and curriculum
intergration: Natural partners in need of thoughtful policy. Education Policy, 8(2), 183- 201.
[12] Đỗ Hương Trà, 2015. Nghiên cứu dạy học tích hợp liên môn: những yêu cầu đặt ra trong việc
xây dựng, lựa chọn nội dung và tổ chức dạy học. Tạp chí Khoa học Đại học Quốc gia Hà Nội:
Nghiên cứu Giáo dục, Tập 31, Số 1, tr. 44-51.
[13] Cao Thị Thặng, 2011. Vận dụng quan điểm tích hợp trong việc phát triển chương trình Giáo
dục phổ thông. Báo cáo tổng kết đề tài cấp Bộ, Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam.
ABSTRACT
Improving high school students’ ability to apply
their knowledge of chemistry through integrated teaching
The article introduces interdisciplinary integration topics on bonding topics and teaching
methods. Ways to apply the process to develop contents, prepare a teaching plan and organize
teaching topics are proposed. Initial results show that the usage of interdisciplinary integration
topics improves high school students’ ability to practically apply their knowledge of chemistry.
Keywords: Integrated teaching, practical application of chemistryknowledge.
93

Các file đính kèm theo tài liệu này:

  • pdf4026_vtthoai_3722_2132654.pdf

Related Articles

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Back to top button